[Process Document] Truyền thông Biến đổi khí hậu

[Phản ánh của tôi] Khả năng tài liệu hóa quy trình được xem là luyện tập quan trọng của học tập qua phản ánh. Phần này giới thiệu những nội dung và bài học chính trong paper tôi mới viết theo đơn đặt hàng của Bộ Lao động thương binh và xã hội (MOLISA). Bối cảnh của bài viết xuất phát từ Chương trình Mục tiêu quốc gia Ứng phó với BĐKH của Thủ tướng Chính phủ năm 2008, nêu rõ các Bộ ngành cần có Chương trình Hành động Ứng phó BĐKH. Chưa kể đến các tỉnh thành cần xây dựng Chiến lược và Kế hoạch hành động Ứng phó BĐKH thì quy trình cho các thể loại chiến lược kế hoạch này là một câu chuyện nhiều màu sắc và thú vị vô cùng.. Cục bảo vệ chăm sóc trẻ em thuộc MOLISA muốn học hỏi chuyên gia để triển khai mô hình thí điểm trên cả nước từ 2012. Một số dấu hiệu đến với tôi vào thời gian MOLISA gửi thư mời và điều kiện được ở bên trong những công tác mới mẻ này tại Việt Nam cho phép tôi tham gia viết về các mô hình truyền thông và giáo dục BĐKH trong trường học.

Họ đưa cho tôi một đề bài mà các khái niệm được đặt cạnh nhau theo cách ít có tính gợi mở, được đề xuất bởi những người ngồi tại bàn giấy – ít có tính thực tiễn, đặc biệt với một lĩnh vực mới và còn nhiều tranh cãi như BĐKH – với yêu cầu cho người viết là không được thay đổi tên đề tài. Điều đó hoàn toàn không sao, tôi quyết định tự hình thành sân khấu riêng phù hợp với thứ âm nhạc mà mình có thể chơi: đưa ra giới hạn và cách tiếp cận ở trang đầu của bài viết. Điều này là quan trọng và công bằng, bởi nó xác lập thái độ và định một tâm trí cho người đọc đi sâu tiếp vào nghiên cứu.

Giả thuyết và nhận định của tôi thể hiện qua việc trả lời các câu hỏi:

  • Tìm ra mối liên quan chặt chẽ giữa truyền thông, giáo dục BĐKH và trường học, hệ thống, đối tượng giáo dục: vai trò nào của trường học cho phép đó là trung tâm học tập bền vững của cộng đồng? tại sao đối tượng giáo dục quan trọng nhất để hiểu và học về BĐKH là trẻ em, thanh thiếu niên? họ có vị trí như thế nào trong tương quan với những gì bên trong của BĐKH?
  • Tính phối hợp trong ứng phó với BĐKH nói chung và truyền thông, giáo dục BĐKH nói riêng: khả năng giao tiếp, truyền thông và hợp tác của mỗi cá nhân với chính mình và với người khác được thể hiện thế nào? tại sao BĐKH lại là cơ hội để ta học tập không chỉ về bản thân nó mà còn toàn bộ cuộc sống của chúng ta? điều gì đang xảy ra giữa các nhóm làm việc chính phủ và phi chính phủ, chính thức và phi chính thức? có cách nào tốt hơn cách nào không?
  • Phát hiện thực tiễn: vẻ đẹp của tính khó dự đoán của BĐKH nằm ở chỗ nào? nó liên quan tới nhu cầu nội tại của xã hội và hệ thống là thay đổi như thế nào? vì sao nó liên quan đến hiện tại và tương lai của ta và con cháu chúng ta? tại sao truyền thông nhiều mà không hiệu quả? năng lực gì mà người làm truyền thông về BĐKH cần học và luyện tập? truyền thông đang được đối xử như thế nào?

Bài học của tôi trong quá trình viết paper này:

  • Vẻ đẹp của mâu thuẫn: mặc dù mind-set giết chết trí tưởng tượng và học tập liên tục, nhưng mặt khác, việc ta bắt đầu, tiếp tục và (tạm thời) kết thúc trên những giả định mà mình có trong quá trình thu thập, xử lý thông tin là điều quan trọng;
  • Sự hợp tác: giống như debate, ta có quyền tự giới hạn vấn đề theo góc độ tiếp cận của mình, điều này cũng sẽ hỗ trợ người khác khi họ tiếp nhận thông tin của ta – bước tiếp theo là tiến tới hài hòa hai góc nhìn và hai luồng tư duy khác nhau;
  • Sự cởi mở: hiểu rằng luôn luôn có những mối quan hệ, gắn kết giữa những chi tiết tưởng như rời rạc, kết quả luôn là những tri thức học tập bất ngờ độc nhất của riêng ta;
  • Sử dụng các mối quan hệ một cách chân thành và thẳng thắn: với nội dung chính của nghiên cứu là các mô hình thực tiễn trên cả nước thì việc gặp gỡ, phỏng vấn qua email, điện thoại hoặc trực tiếp là quan trọng. Trong trường hợp của tôi, thường thì đó là những người rất bận rộn – hãy gặp họ ở các hội thảo hay cuộc họp mặt, trò chuyện vào giờ ăn trưa hoặc tea-break, bạn sẽ có cực kỳ nhiều thông tin thú vị;
  • Grouping: trong tư duy, khi xử lý các thông tin thì phương pháp “nhóm” nội dung hoặc sử dụng tiêu chí để nhóm cực kỳ hữu ích. Bài viết của tôi trong phần giới thiệu các mô hình được chia thành các nhóm: Truyền thông, Lồng ghép nội dung về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Thích ứng BĐKH vào trường học và Mạng lưới. Việc phân tích các mô hình sau đó cũng dễ dàng và hấp dẫn hơn nhiều. Sau khi gửi đi bài viết này không lâu, tôi lại có dịp quan sát cách làm của một nhóm chuyên gia đầu ngành trong tổng hợp các mô hình Thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng tại Việt Nam, và nhận được kết quả tương tự sau khi họ tranh luận một thời gian dài cũng là cách “nhóm”.
  • Bản sắc cá nhân trong giá trị và tư duy: tôi đang nói tới đạo đức và khả năng “truyền thông” của người viết. Điều mà người đọc mong muốn cuối cùng là những phát hiện độc đáo, riêng biệt mà chỉ người viết này mới có, ngay cả trên lượng thông tin chung. Và nếu điều này có tính ảnh hưởng thì việc tạo ra thay đổi là khả thi.

Tôi luôn tin Biến đổi khí hậu là một cơ hội tuyệt vời để chúng ta học tập! Trong lúc đó ngoài kia, bao nhiêu người già, trẻ nhỏ, bà mẹ nghèo, người lao động đôi tay khô rám đang nỗ lực sống trong thích nghi với sự thay đổi bất lợi..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: