[Reflection] Sự tin tưởng

[Phản ánh của tôi] Cách đây hơn một năm khi bắt đầu xây dựng concept cho Strangers’ Meeting – một trải nghiệm giữa những người lạ mặt để cùng nhau học về nét đẹp đằng sau những cuộc chạm trán hằng ngày và hợp tác để thỏa mãn nhu cầu một cách bền vững, tôi đã có những câu hỏi đầu tiên về niềm tin. Bài viết được gợi cảm hứng từ email của Graham, giám đốc Challenge to Change tại Anh quốc, cảm ơn tôi đã chia sẻ với anh bài học đáng quý trong dự án về Biến đổi khí hậu mà chúng tôi đang thực hiện ở Việt Nam, anh kết luận “…trust being crucial in the era of climate change. The participants of the Durban climate change negotiations need this lesson also..”

Sự tin tưởng xảy ra giữa hai chủ thể: người đặt niềm tin (A) và người được tin tưởng (B). Hành trình của niềm tin diễn ra như sau: người A sẵn lòng phụ thuộc vào hành vi của người B, và mong đợi một kết quả không gây hại cho mình trong tương lai (gần hoặc xa). Người A không thể chắc chắn hoàn toàn rằng người B sẽ làm gì và việc làm đó đưa tới kết quả như thế nào, anh ta chỉ có thể phản ứng lại hành vi của người B và/hoặc đánh giá kết quả hành vi của người B. Ở đây, sự không chắc chắn bao gồm cả hai yếu tố: rủi ro cho người A nếu người B không hành động như anh ta mong đợi, và, niềm hy vọng, sự khích lệ của người A để người B làm theo điều mà anh ta dự tính.

Điều tôi thích nhất ở niềm tin là mặc dù chúng ta không nói về nó trong cuộc họp, hay ở bữa ăn tối – nhưng niềm tin là xương sống của tất cả những hoạt động xung quanh ta. Nếu không tin tưởng thì ta không trò chuyện, không giao tiếp, không làm việc với nhau: khi một nhóm làm việc trên cùng một dự án thì kết quả chung cuối cùng được vẽ ra từ niềm tin mà người này làm dựa trên giả định về đóng góp bằng cách này hay cách khác của những người khác. Tôi thích nhìn theo cách này hơn: niềm tin định hình các nhóm xã hội – gia đình, bạn bè, công sở, nhóm có quan tâm chung…Nếu không tin tưởng thì ta không mua bán, ta cũng không gửi tiền ở ngân hàng và vì thế, nền kinh tế chẳng biết dựa vào đâu để vận hành: chủ thể kinh tế này ra quyết định dựa trên giả định trong mối quan hệ về “lý thuyết trò chơi” với chủ thể kinh tế khác. Niềm tin giảm sút cũng sẽ làm gia tăng chi phí cho việc trao đổi và làm giảm các cơ hội hợp tác để tăng thêm lợi ích cho các bên liên quan. Ví dụ, nếu tôi tin tưởng anh qua một, hai lần làm việc, chúng ta có thể ký hợp đồng bằng chữ ký điện tử cho các giao dịch hàng chục ngàn đô; còn nếu không, tôi sẽ phải đáp một chuyến bay dài tới chỗ anh, ký tươi và làm đủ mọi thủ tục giao tiếp cần thiết khác cho tới khi nhiệm vụ tiếp theo của giao dịch có thể được thực hiện. Nếu không tin tưởng thì ta không có nền chính trị, vì chẳng có ai đi bầu cử cả, không có thủ lĩnh quốc gia, không có vận hành bộ máy, không có luật pháp. Mà bạn có thể hình dung tất cả những điều này đang điều khiển chúng ta và cuộc sống của chúng ta thế nào rồi đấy.

Nếu chia theo các cấp độ nhận thức: (i) về bản thân; (ii) bản thân trong mối tương quan với người khác và (iii) bản thân trong mối tương quan với môi trường sống xung quanh thì niềm tin cũng có thể được nhìn nhận ở những cấp độ như vậy. Động lực cho sự thay đổi sẽ xuất phát từ niềm tin bản thân; Hợp tác đi ra từ niềm tin đối tác và sự Cân bằng đến từ sự tin tưởng thiên nhiên hay bối cảnh bao quanh ta.

Với tôi, khi thiết kế và điều phối các nhóm học tập suốt đời, chưa khi nào tôi hết ngạc nhiên về những điều mà sự tin tưởng có thể đem lại. Bất kể đó là trẻ em, thanh thiếu niên hay người trưởng thành (về khía cạnh sinh lý – người lớn), bất kể những điều mà chúng tôi đang trao đổi với nhau trong nhóm nhỏ của mình còn khác biệt so với thực hành của số đông ngoài kia, bất kể quá trình tranh đấu cho sự thay đổi chỉ vừa mới bắt đầu – nhưng khi ta có niềm tin, điều nở hoa từ tình yêu thương và hy vọng, vào con người – thì ta còn tiếp tục học tập.

Cuối cùng thì, niềm tin luôn gắn với khả năng đàn hồi trước điều bất định, với khả năng chấp nhận mọi thứ xảy đến và giải quyết xung đột – điều mà tôi tin, chúng ta cần cân nhắc lại trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nhu cầu bền vững và thách thức để đổi thay.

Những khái niệm có liên quan (trích từ sổ tay)

(Xã hội học) Sự kiểm soát, rủi ro, quyền lực, sự tự tin, vốn xã hội

(Tâm lý học) Sự an toàn, sự lạc quan

(Kinh tế học) Lý thuyết trò chơi, trò chơi niềm tin, vốn xã hội

(Khác) Công nghệ thông tin.

—-

Bài viết này đề tặng:

* Graham Adutt, người sáng lập Challenge to Change, tổ chức nơi tôi lớn lên trong những bước chân đầu tiên. Nếu không có niềm tin của anh cho những trí tuệ và trái tim trẻ thì tôi sẽ không có được những hỗ trợ, dìu dắt và cơ hội học tập về mình như vậy;

* Wendy Erd – một người viết, người kể chuyện, người gợi chuyện, người làm bảo tàng, người đánh cá, người vợ. Nếu không có niềm tin của cô thì tôi có thể không nhận ra được một bài học “đốn ngộ” như thế về vẻ đẹp và sức mạnh của những câu chuyện cá nhân;

* Paulo Coelho, người chia sẻ về tiếng nói của những dấu hiệu và vì sao tôi đang làm rất tốt việc lắng nghe trái tim mình.

Comments
One Response to “[Reflection] Sự tin tưởng”
  1. Dzung CT says:

    Niềm tin hay mà! Trong kinh tế, người ta có Tín dụng, Uy tín, trong tôn giáo người ta có Đức tin, với cá nhân thì đó là Tự Tin, tội phạm thì chỉ trông chờ vào Con Tin

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: